شیراز مركز استان فارس در جنوب غربی ایران است. شیراز با جمعیت ١.279.140 نفر (برآورد سال 2006م)، پنجمین شهر پر جمعيت ایران است . موقعيت جغرافيايي اين شهر در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا در دامنههای رشتهکوه زاگرس است. امروزه شیراز را قطب الکترونیک ایران میخوانند.
شيراز پر افتخار جلوه گاه با شكوه خداوندي و مركز تلولو انوار الهي فرزندان موسي بن جعفر (ع) است . شيراز شهر راز و نياز، شهر عشق و هنر، مهد انديشه هاي عارفانه و عاشقانه است. شيراز شهر اوليا ديار عاشقان ، درياي علم و هنر و عرفان، سرزمين شهيدان صاحب كمال و عروس ملك ايران است. شيراز شهر فارسيان پاك و مهربان و باصفا است، شيراز قبله گاه مومنان با خداست. شيراز جنّت مكان به القاب شريف و زيبا مزين است.دارالفضل، دارالسلام، دارالملك، دارالعلم و دارالولايه از اين نمونه است.
بر اساس نوشتارهاي الواح گلي كشف شده در تخت جمشيد نام شيراز با واژه هاي "تي رازي ايش" و "شي رازي ايش" ذكر كرده است كه نشان گر قدمت اين شهر با عظمت در دوره هاي پيش از اسلام است ( متن دو خشت شماره 42 و 60 ).
شير در فارسي اوستايي بمعني شهر است و راز در زبان بمعني اسرار ميباشد.بر حسب اصول دستوري چون دو حرف هم جنس كنار هم واقع شوند يكي حذف ميشود، شيرراز ، شيراز ميگردد بمعني شهر راز.

ملك الشعرا بهار ميگويد :
بود آيا كه دگر بار به شيراز رسم
بار ديگر بمراد دل خود باز رسم
هست راز ازلي در دل شيراز نهان
خرم آنروز كه كس بر سر آن راز رسد
برسر مرقد سعدي كه مقام سعداست
بسته دست ادب و جبهه قدمساز رسم
همت از تريت حافط طلبم وز مددش
مست و مستانه بخلوتگه اعزاز رسم
فرهنگ و آداب و رسوم شيرازي ها :
خوشا شيراز و وضع بي مثالش
خداوندا نگه دار از زوالش
به شيراز آي و فيض روح قدسي
بجوي از مردم صاحب كمالش

فرهنگ و رسوم كشور عزيز ما ايران ميراث ارزشمندي است كه بايد چون گوهري آن را پاس بداريم. اگر زندگي ماشيني و تمدن مادي ما را از فرهنگ و آداب افتخار آفرينمان دور سازد از ايراني بودنمان نيز تنها نامي خواهيم داشت .پيروزي ما در برابر هجوم بنيان برافكن تمدن غرب و پيشرفت تكنولوژي ، استفاده كردن از آن در عين بستگي عاطفي به معتقدات و رسوم خويش و تعلق خاطر داشتن به آداب و فرهنگ قوم فرهيخته ايراني خواهد بود. به عنوان مثال يك ترانه محلي مظهري است از زيبايي و طرز انديشه مردم يك ناحيه كه گويي عواطف دلهاي پرشور و نشانگر روان لطيف آنان است.
آثار باستاني و ديدني شيراز :
- دروازه قران
- آرامگاه خواجوي كرماني
- گهواره ديد
- چاه مرتاض علي
- ارگ كريمخاني
- آرامگاه حافظ
- آرامگاه سعدي
- نارنجستان قوام
- تخت جمشيد
- پاسارگاد
- نقش رستم

اماكن مذهبي و زيارتي :
يكي از ويژگي هاي مهم شيراز وجود بقعات متبركه است .حرم هاي مطهر فرزندان گرامي حضرت موسي بن جعفر و ديگر امازادگان همچون ستارگاني درخشان فضاي ملكوتي اين شهر را منور نموده اند. آستان مبارك اين اماكن مقدسه روشني بخش قلوب مومنان و تسلي دلهاي حاجتمندان است و علاوه بر مكان هاي زيارتي ، محل آرايه معماري ، شعر و ادب ، نقاشي ، حجاري و كاشي كاري هنرمندان شيرازي مي باشد. اهالي متدين شيراز در نهايت احترام از اين ميراث هاي معنوي و فرهنگي حفظ و نگهداري نموده و در عمران و آبادي زيارت گاه ها كوشش فراوان بخرج مي دهند .در اين مجموعه به اختصار شخصيت والاي بعضي از اين امامزادگان واجبالتعظيم شرح داده مي شود. اميد است زيارت كننده ها و مسافرين عزيز از بركات قدسي آنان بهره مند گردند.
- آستان مقدس حضرت شاه چراغ (ع)
- آستان مقدس حضرت سيد ميرمحمد
- آستان مقدس حضرت سيدعلاءالدين حسين
- آرامگاه شهيد دستغيب
- آرامگاه علي ابن حمزه
- آرامگاه سيد تاج الدين غريب
- آرامگاه امام زاده ابراهيم
- آرامگاه امام زاده زنجيري
- ساير نقاط زيارتي و امامزادگان شيراز

گردشگاه هاي مهم اطراف شيراز :
پارك ملي بمو
پارك ملي بمو با چشمه سارهاي زيبا در 18 كيلومتري شمال شيراز به مرودشت قرار دارد. از تفريجگاههاي شيراز است. آب زلال چشمه سارها در دامنه اين كوه جاري است.
آبشار كوهمره سرخي
در 50 كيلومتري جاده شيراز به كازرون جاده كوهمره سرخي منشعب مي شود كه منطقه اي با درختان سرسبز و آبشار دل انگيز است.
بهشت گم شده (تنگ بستانك)
منطقه اي زيبا و افسانه اي از طبيعت است كه بسيار زيبا ، خوش آب و هوا و سرسبز است. نام اصلي آن تنگ بستانك ميباشد و به علت جاذبه فرح انگيزش به بهشت گم شده مشهور گرديده است.
آبشار مارگون
آبشار زيبا و فرح انگيز مارگون زينت بخش دره هاي سر سبز و جنگلي در غرب شهرستان سپيدان است. اين ابشار به ارتفاع 70 متر و عرض 100متر در فاصله 45 كيلومتري شهر سپيدان و 130 كيلومتري شيراز قرار دارد.
درياچه مهارلو ( درياچه نمك )
درياچه مهارلو در 15 كيلومتري جاده شيراز-فسا قرار دارد.
تفريح گاه هاي ديگر عبارتند از :
چشمه جوشك : در 24 كيلومتري شمال غربي شيراز.
چشمه شش پير : در 15 كيلومتري شهرستان سپيدان در درياچه زيباي برم شش پير ماهيگيري هم ممكن است و در فصل بهار بسيار ديدني است.
چله گاه : با درختان سرسبز و چشمه هاي آب در 5 كيلومتري شهر سپيدان به ياسوج قرار دارد و داراي امكانات رفاهي سرويسهاي بهداشتي ، آب لوله كشي و برق مي ّباشد.
تنگ تيزاب : با درختان سرسبز ، چشمه هاي آب و رودخانه زيبا در 30 كيلومتري جاده سپيدان به ياسوج قرار دارد . داراي امكانات رفاهي ، سرويس بهداشتي ، برق ، آب لوله كشي و چادر مي باشد. مكاني مناسب براي گردش گري در فصل تابستان است.
پيست اسكي : در 5 كيلومتري شهر سپيدان پيست اسكي جنوب ايران قرار دارد . تجهيزات مورد نياز از قبيل بالابر و ديگر وسايل مورد نياز در اين پيست فراهم مي باشد.
چشمه پيربناب ( پيربنو ) : در 15 كيلومتري جنوب شيراز.
سد درودزن : در 100 كيلومتري شمال غربي شيراز.
بند بهمن : بر روي رودخانه قرهآغاج در 60 كيلومتري جنوب شيراز ( بخش كوار ).
سوغات شيراز :
صنايع دستي از قبيل خاتم كاري فارس ، نقره كاري ، سفال سازي ، منبت كاري و قالي بافي از مهمترين سوغاتي هاي شيراز محسوب مي گردد.
عرقيات و شربت هاي طبيعي بهترين سوغاتي هاي شيراز است. عرق شاتره ، نسترن ، بيديمشك ، اترج ، تارونه ، بهار نارنج ، نعنا چهل گياه ، كاسني ، شربت به ليمو و نارنج ، گاوزبان و كيالك از اين نمونه اند كه هركدام داراي خاصيت خود مي باشند.
گلاب ميمند از سوغاتي هاي مهم فارس و شيراز است.
اسطخري در كتاب مسالك و ممالك مي نويسد : ( گلاب فارس از جور خيزد و به ديار حجاز و يمن و شام و مصر و مغرب و خراسان ببرند و آب طلع ( عرق طارونه ) آنجا چكانند و هيچ جاي دگر ندانند، زعفران و آب بيد (بيديمشك) بهتر از آن كه به ديگر جاي باشد )
ابوريحان بيروني در كتاب صدينه مينويسد :
گلي را كه از وي گلاب گيرند ، اهل فارس به آن آزاد گل گويند . سرزمين فارس در سراسر دوران غزنويان،به گرفتن گلاب از گل شهرت داشت.اگر چه در گذشته، گلاب يزد ، اصفهان و بصره ، اسم و رسمي داشتند ولي سرزمين فارس مهمترين مركز توليد گلاب و عطر هاي گوناگون بوده است.
ديگر سوغاتي هاي شيراز و استان فارس عبارتند از :
كلوچه و مسقطی شيراز
ليمو ترش جهرم
خرماي جهرم
نان شيرين فسا
حلواي ارده و نان كنجدي
حلواي مسغتي لار
حاج بادام و نان كماج ني ريز
پرتقال داراب
گيوه آباده
رب انار ارسنجان
نام شهر شیراز برگرفته از نام قلعهای در اطراف شیراز کنونی در محل قصر ابونصر است. آنگونه که پیدا است در هنگام بنای شهر نام این قلعه بر شهر شیراز نهاده شدهاست در کاوشهای باستانشناسی در تخت جمشید، به سرپرستی جورج کامرون در سال ۱۳۱۴ خورشیدی به پیدایش خشتنبشتههایی عیلامی انجامید که بر روی چند فقره از آنها به قلعهای بنام «تیرازیس» یا «شیرازیس» اشاره شدهاست. همچنین مهرهایی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام، در محل قصر ابونصر یافت شدهاست که حاوی نام «شیراز» میباشند. ابن حوقل، جغرافیدان مسلمان قرن چهارم هجری، وجه تسمیه شیراز را شباهت این سرزمین به اندرون شیر میداند؛ چرا که به قول او عموماً خواربار نواحی دیگر بدانجا حمل میشد و از آنجا چیزی به جایی نمیبردند. براساس تحقیقات تدسکو شیراز به معنای مرکز انگور خوب است. هرچند این نظر توسط محققین دیگر مانند بنونیست و هنینگ رد شدهاست.
برطبق تاریخ ایران، چاپ دانشگاه کمبریج، «سکونت دایمی در محل شهر شیراز شاید به دوران ساسانی و حتی قبل آن برسد. اما اولین اشارات معتبر در مورد این شهر به اوایل دوران اسلامی بر میگردد.» [۱۴] به نوشته دانشنامه اسلامی نیز شیراز شهری است بنا شده در دوران اسلامی در محلی که از زمان ساسانی یا احتمالا قبل آن سکونت گاه دایمی انسان بودهاست.
بگفته شاپور شهبازی در دانشنامه ایرانیکا «این ادعا که شیراز اردوگاه مسلمانان بوده تا اینکه برادرزاده یا برادر حجاج ابن یوسف آن را در سال ۶۹۳ پس از میلاد به شهر تبدیل کرد، اثبات نشدهاست.»
جان لیمبرت، چنین جمع بندی میکند که هر چند تاریخنگاران اسلامی بر این عقیده هستند که شیراز در قرن اول هجری به توسط عبدالملک مروان بنیان نهادهشدهاست. اما باید نشانههایی از سکونت پیش از اسلام در محل یا نزدیک شهر وجود داشتهاست که نام شهر را به آن دادهاست. خصوصا با توجه به اشارهای که حمدالله مستوفی داشتهاست. مستوفی در نزهتالقلوب (۷۴۰ ق) معتبرترین روایت را این میداند که شهر شیراز را محمد برادر حجاج ابن یوسف به زمان اسلام ساخت و تجدید امارتش کرد. حمدالله مستوفی روایت دیگری هم آوردهاست که تجدید بنا بر دست عمزادهٔ حجاج محمد بن قاسم بن ابی عقیل صورت پذیرفتهاست. آثار مکشوفه عیلامی (شامل یک سه پایه برنزی) مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد در جنوب شرقی شیراز و تعدادی لوحهای عیلامی مکشوفه در پارسه (تخت جمشید) به کارگاههای مهمی در تی/شی-را-ایز-ایز-ایش (تیرازیس یا شیرازیس) اشاره میکند که بیشک همان شیراز امروزی است.
لیمبرت، شهبازی و آرتور آربری هر سه فهرستی از نشانههای متعددی از سکونت دایم در دشت شیراز و اطراف محل کنونی شیراز در دوران پیش از اسلام را ذکر کرده اند. مانند نگارههای سنگی مربوط به اوایل ساسانی، اشارات موجود به دو آتشکده (بنامهای هرمزد و کارنیان) وقلعهای باستانی بنام شاه موبد و آثار کشف شده در قلعه ساسانی در محل فعلی قصر ابونصر.
باستان شناسان موزهٔ متروپولیتن نیویورک نیز با توجه به نتایج حفاریهای خود در محل قصر ابونصر، این استحکامات و احتمالا روستاهای اطراف را به عنوان محل شیراز قبل از اسلام پیشنهاد میکنند. آنها گفتههای بلخی در قرن ۱۲ نقل میکنند که میگوید: در محلی که شیراز کنونی وجود دارد منطقهای بوده است با چند قلعه در میان دشتی باز. آنان در مورد داستان بنیان نهاده شدن شهر جدید شیراز و انتقال آن به محل جدید چنین نظر میدهند که انتقال یک شهر در بسیاری جاهای دیگر مانند نیشابور و قاهره نیز اتفاق افتادهاست. در این حالت پس از تحولات یا تغییراتی سیاسی، شهر به محلی در نزدیکی شهر قدیم منتقل شده و شهر قدیمی رها گشته تا به شهری حاشیهای یا تلی از خرابه تغییر پیدا کند.
شیراز با چهار شهر جهان دارای پیوند خواهرخواندگی است:
دوشنبه، تاجیکستان
نیکوزیا، قبرس
چونگ کینگ، چین
وایمار، آلمان
جشن هنر شیراز.
شهر شیراز در بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷ محل برگزاری جشن هنر شیراز بود. این جشنواره در زمان خود بزرگترین رویداد فرهنگی در نوع خود در سطح جهان بود. این رویداد با هدف تشویق هنرهای سنتی ایران و بالا بردن استانداردهای فرهنگی ایران تشکیل شدهبود. همچنین این رویداد محلی بود برای گرد آمدن بزرگترین هنرمندان سنتی و مدرن ایران و سراسر دنیا در رشتههای مختلف هنری



